+

कार्बोहाइड्रेटयुक्त खानेकुरा पूर्ण रुपमा छोड्दा के हुन्छ ?

२०८१ साउन  ८ गते १८:५१ २०८१ साउन ८ गते १८:५१
कार्बोहाइड्रेटयुक्त खानेकुरा पूर्ण रुपमा छोड्दा के हुन्छ ?

धेरैजसोले कार्बोहाइड्रेटलाई तौल बढाउने कारण मान्छन् । त्यही कारण उनीहरु आफ्नो छाकबाट कार्बोहाइड्रेटयुक्त खानेकुरा कटौती गर्छन् । के वास्तवमा यो सही हो त ?

कतिले भनिरहेका हुन्छन् ‘कार्बोहाइड्रेटयुक्त खानेकुरा छाडेपछि उच्च रक्तचाप, मधुमेह जस्ता दीर्घरोग समेत निको हुन्छ ।’ के वास्तवमै शरीरका लागि कार्बोहाइड्रेट जरुरी छैन ? कार्बोहाइड्रेटको सेवनले तौल बढाउँछ वा यसले स्वास्थ्यमा कुनै नकारात्मक असर पार्न सक्छ ?

कार्बोहाइड्रेटको मात्रा कम गर्नु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक होइन । तर कार्बोहाइड्रेट पूर्ण रूपमा त्याग्नु उचित हुँदैन । कार्बोहाइड्रेट तीन म्याक्रोन्युट्रिएन्टमध्ये एक हो । बोसो र प्रोटिनका साथै शरीरलाई दैनिक कार्यका लागि पनि कार्बोहाइड्रेट चाहिन्छ । यस्तो अवस्थामा यसको सेवन पूर्णतया बन्द गर्नाले समस्या बढ्न सक्छ ।

ऊर्जाको कमी

कार्बोहाइड्रेट शरीरको ऊर्जाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण स्रोत हो । यदि पर्याप्त कार्बोहाइड्रेट उपभोग गरिएन भने यसले अक्सर थकान, कमजोर र सुस्त महसुस गराउँछ ।

पोषणको कमी

धेरै कार्बोहाइड्रेटयुक्त खानेकुरा छन्, जसमा फाइबर, भिटामिन, पोटासियम, म्याग्नेसियम जस्ता खनिज हुन्छन् । यदि कार्बोहाइड्रेट पूर्ण रुपमा त्यागियो भने स्वास्थ्यलाई आवश्यक पर्ने तत्वबाट टाढा भइन्छ ।  यसरी शरीरमा पोषक तत्वको कमी हुनसक्छ ।

आन्द्राको समस्या

फाइबरयुक्त कार्बोहाइड्रेटहरू, जस्तै सम्पूर्ण अन्न, फलफूल र तरकारी पेटको स्वास्थ्यका लागि राम्रो हुन्छ ।  यिनको सेवनले दिसा त्याग प्रक्रियालाई सहज बनाउँछ र कब्जियतको समस्या कम हुन्छ । फाइबरको कमीले पाचन समस्या निम्त्याउन सक्छ ।

मस्तिष्क विकार

कार्बोहाइड्रेट मस्तिष्क ऊर्जाको मुख्य स्रोत हो । मस्तिष्क विभिन्न संज्ञानात्मक कार्य गर्नका लागि ग्लुकोज, कार्बोहाइड्रेटबाट उत्पन्न हुने ग्लुकोजमा निर्भर हुन्छ । पर्याप्त मात्रामा कार्बोहाइड्रेट सेवन नगर्दा  थकान, ध्यानको कमी लगायत मानसिक समस्या निम्त्याउन सक्छ ।

धेरै भोक लाग्ने

कार्बोहाइड्रेटलाई पूर्ण रुपमा छोड्दा खाना खाएपछि छिनमै भोक लाग्ने हुन्छ । कार्बोहाइड्रेटले रगतमा चिनीको स्तरलाई नियमन गर्ने भएकाले यसको कमीले रगतमा चिनीको स्तर घट्न सक्छ र धेरै भोक लाग्छ ।

समग्र स्वास्थ्यमा प्रभाव

आफ्नो आहारबाट काब्रोहाइड्रेट जस्ता महत्त्वपूर्ण पोषक तत्व हटाउँदा समग्र स्वास्थयमा नै नकारात्मक असर पुर्‍याउन सक्छ । शरीरमा पोषक तत्वको सन्तुलनमा गडबड भई विभिन्न रोगको जोखिम हुन्छ ।

शरीरलाई दैनिक कति कार्बोहाइड्रेट ?

शरीरका लागि सामान्यतया ५० देखि ६० प्रतिशत कार्बोहाइड्रेट आवश्यक हुन्छ । तर शरीरको आवश्यकता अनुसार मान्छेमा कार्बोहाइड्रेटको मात्रा फरक पर्न जान्छ । शारीरिक रूपमा गरिने काम जस्तै भारी बोक्ने व्यक्तिलाई ६० प्रतिशत कार्बोहाइड्रेट आवश्यक पर्छ भने शारीरिक काम नगर्ने अर्थात् दिनभर कुर्सीमा बसेर काम गर्ने व्यक्तिलाई ४० प्रतिशत कार्बोहाइड्रेटले नै पुग्छ ।

कार्बोहाइड्रेटको मुख्य स्रोत

कार्बोहाइड्रेट सिम्पल र कम्प्लेक्स गरी दुई थरीका हुन्छन् । कम्प्लेक्स कार्बोहाइड्रेट विशेषगरी दूध, दुग्धजन्य पदार्थ, फलफूल, तरकारी, जौ, गहुँ, मकै, कोदो,  चिनी, आलु, चामल, उखु, चुकन्दर, खजुर र केरा जस्ता अन्न तथा फलफूलमा पाइन्छ ।

कोल्ड ड्रिंक, चिनी, चकलेटमा पनि कार्बोहाइड्रेट पाइन्छ तर यी खानेकुराले ब्लड सुगरलाई ह्वात्तै बढाउँछ । त्यसैले यस्ता कार्बोहाइड्रेटयुक्त खानेकुरा भने मधुमेहका बिरामीले सेवन नगर्नु नै उपयुक्त हुन्छ ।

समग्रमा कार्बोहाइड्रेट शरीरका लागि आवश्यक तत्व भएकाले यसलाई छाकबाटै हटाउने भन्दा पनि सन्तुलित मात्रामा सेवन गर्नुपर्छ ।

अनुश्री आचार्य आहार तथा पोषण कार्बोहाइड्रेट
अनुश्री आचार्य
लेखक
अनुश्री आचार्य
पोषणविद्

अध्ययन : एमएससी (पोषण र आहारशास्त्र), साइबरजया विश्वविद्यालयमा चिकित्सा विज्ञानमा पीएचडी स्कलर, अष्ट्रेलियाबाट आहारसम्बन्धी ६ महिनाको तालिम । हाल काठमाडौंको नयाँ बानेश्वरस्थित भेनस अस्पतालमा आहारविद्को रुपमा कार्यरत

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Khusi chhu

खुसी

Dukhi chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय

फिचर

क्यान्सरका कारण पनि देखिन सक्छ मुटुमा समस्या

क्यान्सरका कारण पनि देखिन सक्छ मुटुमा समस्या

हड्डी खिइने समस्या ‘ओस्टियोआर्थराइटिस’बारे भ्रम र सत्य  

हड्डी खिइने समस्या ‘ओस्टियोआर्थराइटिस’बारे भ्रम र सत्य  

बाल क्यान्सरको लक्षणलाई बेवास्ता नगरौं (भिडियो)

बाल क्यान्सरको लक्षणलाई बेवास्ता नगरौं (भिडियो)

गुणस्तरीय खाद्यवस्तु उत्पादन गर्न उद्योगले ध्यान दिनुपर्ने १४ कुरा  

गुणस्तरीय खाद्यवस्तु उत्पादन गर्न उद्योगले ध्यान दिनुपर्ने १४ कुरा  

आत्महत्याको सोच आउनै नदिन के गर्ने ?

आत्महत्याको सोच आउनै नदिन के गर्ने ?

क्यान्सरका बिरामीलाई होम केयर सेवा कसरी दिने ?

क्यान्सरका बिरामीलाई होम केयर सेवा कसरी दिने ?