मोरक्कोमा पहिलोपटक महिला नेतृत्वको सरकार, मेयर हुँदै प्रधानमन्त्री बनिन् मन्सुरी

१४ असोज, काठमाडौं । मोरक्कोले पहिलोपटक महिला प्रधानमन्त्री पाएको छ । राजा मोहम्मद छैटौंले फातिमा एज्जहरा एल मन्सुरीलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्दै नयाँ सरकार गठनको जिम्मेवारी दिएका छन् ।

मन्सुरीको पार्टी ‘अथेन्टिसिटी एन्ड मोडर्निटी पार्टी’ (पीएएम) ले हालै सम्पन्न संसदीय निर्वाचनमा सबैभन्दा धेरै सिट जितेपछि मोरक्कोको शाही दरबारले मंगलबार फातिमा मन्सुरीलाई सरकार प्रमुख नियुक्त गरेको हो ।

५० वर्षीया मन्सुरी मोरक्कोको इतिहासमा प्रधानमन्त्री बन्ने पहिलो महिला हुन् । उनी अरब विश्वमा प्रधानमन्त्री बन्ने दोस्रो महिला बनेकी छन् । यसअघि ट्युनिसियाकी नजला बौडेन २०२१ मा प्रधानमन्त्री बनेकी थिइन् ।

पीएएमले जित्यो ९७ सिट, बन्नेछ गठबन्धन सरकार

सेप्टेम्बर २३ मा भएको संसदीय निर्वाचनमा ‘अथेन्टिसिटी एन्ड मोडर्निटी पार्टी’ (पीएएम) ले प्रतिनिधिसभाका ३९५ मध्ये ९७ सिट जितेको छ । दोस्रो स्थानमा रहेको नेसनल र्‍याली अफ इन्डिपेन्डेन्ट्स (आरएनआई) ले ६६ र इस्तिकलाल पार्टीले ६५ सिट जितेका छन् । जस्टिस एन्ड डेभलपमेन्ट पार्टी (पीजेडी) ले ५४ सिट पाएको छ ।

बहुमतका लागि १९८ सिट आवश्यक पर्ने भएकाले पीएएम एक्लैले सरकार बनाउन सक्ने अवस्था छैन । त्यसैले मन्सुरीको पहिलो चुनौती विभिन्न राजनीतिक दलसँग सहकार्य गर्दै गठबन्धन सरकार गठन गर्नु हुनेछ ।

पीएएमले गठबन्धन निर्माणका लागि विभिन्न दलसँग संवाद अघि बढाउने संकेत गरेको छ । तर केही दलले विपक्षमा बस्ने घोषणा गरिसकेका छन् । त्यसैले नयाँ सरकारको स्वरूप तय गर्न मन्सुरीका लागि गठबन्धन वार्ता महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ ।

मेयर, मन्त्री हुँदै प्रधानमन्त्री बनिन् मन्सुरी

फातिमा मन्सुरी पेशाले वकिल हुन् । उनले फ्रान्सको युनिभर्सिटी अफ मोन्टपेलियरबाट कानुन अध्ययन गरेकी छन् । सन् २००८ मा स्थापना भएको पीएएमसँग उनी सुरुदेखि नै जोडिएकी थिइन् ।

सन् २००९ मा उनी मोरक्कोको चर्चित सहर माराकेशको मेयर निर्वाचित भएकी थिइन् । त्यससँगै उनी माराकेशको पहिलो महिला मेयर बनेकी थिइन् ।

२०२१ को निर्वाचनपछि उनी पुन: माराकेशको मेयर बनिन् । त्यही वर्ष उनी राष्ट्रिय सरकारमा पनि प्रवेश गरिन् । उनलाई राष्ट्रिय भू–योजना, सहरी विकास, आवास तथा सहरी नीतिसम्बन्धी मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिइएको थियो ।

मन्त्रीका रूपमा उनले प्रत्यक्ष आवास सहायता कार्यक्रम, सहरी विकास तथा भू–योजना सुधार र अल हाउज भूकम्पबाट प्रभावित मानिसको पुनर्वाससँग सम्बन्धित काममा भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन् ।

२०३० को विश्वकप मुख्य चुनौती

प्रधानमन्त्रीका रूपमा मन्सुरीको सरकारसामु तत्कालै थुप्रै ठूला चुनौती छन् । मोरक्कोले सन् २०३० को फिफा विश्वकप स्पेन र पोर्चुगलसँग मिलेर आयोजना गर्दैछ ।

विश्वकपका लागि पूर्वाधार, यातायात, रंगशाला तथा अन्य सुविधामा ठूलो लगानी आवश्यक छ । आगामी सरकारले यी आयोजनालाई अघि बढाउने तथा ठूलो परिमाणको लगानी व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी पाउनेछ ।

यससँगै रोजगारी सिर्जना, युवाका लागि अवसर विस्तार, महँगी नियन्त्रण, आम्दानी वृद्धि तथा सार्वजनिक सेवा सुधार पनि नयाँ सरकारका प्रमुख एजेन्डा हुनेछन् ।

हालैको निर्वाचनमा मतदानमा सहभागी हुनेको संख्या करिब ३८ प्रतिशत मात्रै थियो । युवामा रोजगारी, स्वास्थ्य तथा शिक्षासहितका विषयमा असन्तुष्टि देखिएका बेला नयाँ सरकारमाथि आर्थिक तथा सामाजिक मुद्दालाई सम्बोधन गर्ने दबाबसमेत रहनेछ ।

अरब विश्वमा दोस्रो महिला प्रधानमन्त्री

मन्सुरीको नियुक्तिसँगै मोरक्कोले पहिलो महिला प्रधानमन्त्री पाएको छ । उनी अरब विश्वमा भने प्रधानमन्त्री बन्ने दोस्रो महिला हुन् ।

यसअघि ट्युनिसियाकी नजला बौडेन अक्टोबर २०२१ मा प्रधानमन्त्री बनेकी थिइन् । उनले अगस्ट २०२३ सम्म उक्त जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन् ।

स्थानीय तहको नेतृत्वदेखि राष्ट्रिय सरकारको मन्त्री र अहिले प्रधानमन्त्रीसम्मको मन्सुरीको राजनीतिक यात्रा लामो छ । अब उनको पहिलो परीक्षा गठबन्धन सरकार गठन गर्नु र त्यसपछि अर्थतन्त्र, रोजगारी तथा २०३० विश्वकपसँग जोडिएका ठूला आयोजनालाई अघि बढाउनु हुनेछ ।